Blacha perforowana na balustradę, grubość, otwór i mocowanie

Balustrada składa się z poręczy, słupków lub ramy nośnej i wypełnienia. To wypełnienie ma zatrzymać człowieka i przedmioty, które mogłyby spaść, a przy okazji decyduje o wyglądzie całej konstrukcji. Blacha perforowana jest atrakcyjnym wypełnieniem, ponieważ jest jednocześnie lekka i sztywna, daje rozproszone światło, ogranicza widoczność od zewnątrz i nie wymaga ścisłej obróbki jak szkło. Dobrze wygląda zarówno na schodach, jak i na galeriach, tarasach, balkonach i antresolach. Przegląd gotowych zastosowań znajdziesz na stronie o balustradach z blachy perforowanej.

Ten poradnik opisuje, jak dobrać grubość, otwór i materiał, na co zwrócić uwagę przy bezpieczeństwie dzieci, jak zamocować panele i jak policzyć ich masę. Wymagania prawne i konstrukcyjne dla konkretnego obiektu określa projekt oraz przepisy obowiązujące w czasie budowy, a poniższe informacje mają charakter pomocniczy i nie zastępują decyzji projektanta.

W budynkach, w których mogą przebywać dzieci, wypełnienie balustrady musi być projektowane tak, aby nie dało się przecisnąć przez nie głowy ani wspiąć się po nim jak po drabince. W typowych wymaganiach dla budynków przyjmuje się, że prześwit między elementami wypełnienia nie jest większy niż 12 cm. Otwory blachy perforowanej, nawet największe, są od tej wartości znacznie mniejsze, więc kryterium zazwyczaj jest spełnione z zapasem. Ważniejsze są dwa inne tematy: odkształcenie wypełnienia pod obciążeniem oraz geometria sprzyjająca wspinaniu.

Wspinaniu sprzyjają poziome rzędy szczelin, w które można wsunąć stopę lub palce. Przy balustradach, w których ma być ograniczona taka możliwość, projektanci wybierają otwory okrągłe o średnicy do kilkunastu milimetrów albo szczeliny ułożone pionowo. Dla bardzo małych otworów, takich jak Rv 3-5, dodatkową zaletą jest to, że palce dziecka nie mają się gdzie zaczepić. Z kolei duże otwory, na przykład Rv 12-16, wyglądają lżej, ale wymagają sprawdzenia z projektantem.

Wysokość balustrady w budynkach zwykle wynosi 1,1 m, a w niektórych sytuacjach przepisy dopuszczają niższą wartość, więc zawsze sprawdź projekt i obowiązujące wymagania. Poziome obciążenie, które balustrada ma przenosić, zależy od kategorii użytkowania obiektu i jest podawane przez konstruktora. Wypełnienie z blachy powinno być zaprojektowane tak, aby pod takim obciążeniem nie wypadło z ramy ani nie odkształciło się trwale. Nie podajemy tu liczb obciążeń, ponieważ różnią się dla budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i obiektów zewnętrznych, i powinny pochodzić z dokumentacji konkretnej inwestycji.

Grubość blachy odpowiada za sztywność panelu. Sztywność płyty na zginanie rośnie z sześcianem grubości: blacha 3 mm jest około 3,4 razy sztywniejsza od blachy 2 mm (1,5 do trzeciej potęgi to 3,375), a blacha 4 mm około 8 razy sztywniejsza od 2 mm. Perforacja obniża sztywność, więc przy dużym prześwicie warto wybrać grubszą blachę lub węższe pola w ramie.

Orientacyjnie, jako punkt wyjścia: panele o szerokości do metra w ramie z czterech stron zwykle wykonuje się z blachy 2 do 3 mm. Panele bez ramy, mocowane punktowo, wymagają 3 do 4 mm i dobrze zaprojektowanych punktów mocowania. Wartości te są ogólne, a ostateczny dobór potwierdza projektant i zakład, który zna narzędzia i ograniczenia wykrawania. Więcej o doborze znajdziesz na stronie o grubościach blachy perforowanej.

Do balustrad najczęściej wybiera się następujące wzory.

• Rv 5-8 (prześwit 35,43 procent): uniwersalny, drobny wzór, dobry kompromis pomiędzy światłem, sztywnością i bezpieczeństwem.
• Rv 8-12 (prześwit 40,31 procent): lżejszy wizualnie, dobry przy większych panelach i grubości 3 mm.
• Rv 3-5 (prześwit 32,65 procent): bardzo drobny, ogranicza widoczność i zaczepienie palców, wymaga cienkiej blachy lub dobrze dobranej grubości ze względu na most 2 mm.
• Qg 10-14 (prześwit 51,02 procent): geometryczny wzór kwadratowy, mniej sztywny, stosowany przy mocnych ramach.
• Lg ułożone pionowo: wyróżnia balustradę i ogranicza wspinanie, wymaga uzgodnienia wymiarów szczeliny.

Sposób obliczenia prześwitu każdego z tych wzorów opisaliśmy w artykule o tym, jak obliczyć prześwit blachy perforowanej. Przypominamy, że wzór Rv oznacza otwory okrągłe w układzie przestawnym, a objaśnienie wszystkich oznaczeń znajdziesz w poradniku o oznaczeniach otworów Rv, Qg i Lg.

Na balustrady wewnętrzne wystarcza zwykle stal czarna DC01 lub S235 malowana proszkowo. Na balustrady zewnętrzne trzeba pomyśleć o korozji. Stal ocynkowana (DX51D) z malowaniem proszkowym zapewnia dobrą ochronę przy rozsądnej cenie. Stal nierdzewna 1.4301 jest powszechnym wyborem do zastosowań zewnętrznych, a w pobliżu morza, basenów i w miejscach posypywanych solą używa się gatunku 1.4404, który lepiej znosi chlorki. Aluminium jest lekkie i odporne, a po anodowaniu lub malowaniu nie koroduje, ale ma niższą sztywność.

Gdy blacha będzie malowana proszkowo, zapytaj zakład o kolejność prac: perforacja, obróbka krawędzi, odtłuszczenie, a dopiero potem powłoka. Pomalowane krawędzie otworów wyglądają równo i nie rdzewieją. Szczegóły dotyczące wyboru gatunków opisujemy na stronach o blasze perforowanej nierdzewnej oraz o blasze perforowanej ocynkowanej.

Najbezpieczniejszym sposobem jest ujęcie panelu w ramie z kątownika lub profilu, do której blacha jest wkręcana, nitowana albo spawana. Rama przejmuje obciążenia i chroni krawędzie. Panel bez ramy trzeba mocować w pobliżu krawędzi, w pasie bez otworów, dlatego przy zamówieniu zostaw pas brzegowy bez perforacji (zwykle 20 do 40 mm) i zaznacz położenie otworów montażowych. Odstęp środka otworu montażowego od krawędzi nie powinien być mniejszy niż około dwóch średnic otworu, a ostateczne wymiary ustala konstruktor.

Warto uwzględnić rozszerzalność cieplną, zwłaszcza przy aluminium, oraz zapewnić, aby śruby nie wyrywały się z cienkiego materiału. Dobrze jest też zaokrąglić narożniki paneli, które są narażone na kontakt z ludźmi. Wymiar paneli dopasuj do formatów arkuszy: przy typowych arkuszach 2000 x 1000 mm i 2500 x 1250 mm wiele paneli da się wyciąć bez dużych odpadów. Opisujemy je na stronie o wymiarach arkuszy.

Panel o wymiarach 1000 x 900 mm ze stali czarnej, wzór Rv 8-12 (prześwit 40,31 procent, czyli 59,69 procent materiału). Przy grubości 2 mm masa pełnego panelu to 1 x 0,9 x 2 x 7,85 = 14,13 kg, a po perforacji 14,13 x 0,5969 = 8,43 kg. Przy grubości 3 mm masa pełna wynosi 21,20 kg, a po perforacji 12,65 kg. Różnica 4,2 kg na panel jest odczuwalna przy montażu, ale panel 3 mm jest około 3,4 razy sztywniejszy na zginanie. Dla balustrady o długości 6 m z panelami szerokości 1 m to sześć paneli, czyli około 51 kg (grubość 2 mm) lub 76 kg (3 mm) samego wypełnienia. Masę dowolnego panelu policzysz według zasad z artykułu o tym, jak policzyć wagę blachy perforowanej.

Aby zakład mógł wycenić panele bez dopytywania, przygotuj następujące dane.

• Materiał i gatunek (na przykład stal DC01, stal nierdzewna 1.4301, aluminium).
• Grubość blachy.
• Oznaczenie otworu i podziałka (na przykład Rv 8-12).
• Wymiary jednego panelu i liczba paneli.
• Szerokość pasa brzegowego bez perforacji oraz lokalizacja otworów montażowych.
• Wykończenie: surowa, ocynkowana, malowana proszkowo, szlifowana.
• Miejsce dostawy (region), aby zapytanie trafiło do zakładów w pobliżu.

Pełną ścieżkę zamówienia opisujemy w poradniku o tym, jak zamówić blachę perforowaną.